Mobbing w pracy – jak udowodnić?

Zachowanie Twojego pracodawcy czy współpracownika sprawia, że czujesz się ofiarą mobbingu? Zastanawiasz się, jak skutecznie udowodnić mobbing? Obawiasz się batalii na sali sądowej i przewlekłego procesu? Dowiedz się, w jaki sposób gromadzić dowody przeciwko mobberowi!

O tym, czym jest mobbing wyjaśnialiśmy już szczegółowo na blogu TuPrawnik we wpisie tutaj. Poruszyliśmy wówczas jedynie szczątkowo wątek gromadzenia dowodów przeciwko mobberowi. W dzisiejszym wpisie wyjaśniamy złożoność ciężaru dowodowego, który spoczywa na barkach mobbowanego pracownika. Nie każde zachowanie, które pracownik  osobiście odczuwa jako mobbing, jest nim w rzeczywistości. Dlatego tak ważne jest zrozumienie wszystkich przesłanek, które muszą wystąpić, aby móc mówić o mobbingu. Pomożemy zdobyć Ci niezbędną wiedzę w tym zakresie.

Nękanie i zastraszanie

Te zjawiska muszą wystąpić, aby móc mówić o mobbingu. Jak je należycie interpretować? Z pomocą przychodzi orzecznictwo. Bardzo bogate, ponieważ przesłanki mobbingu mogą przybierać różnorakie formy.  I tak np. Sąd Najwyższy w wyroku z 17 stycznia 2007 r. (I PK 176/06) uznał, że jako nękanie lub zastraszenie można zakwalifikować działania polegające na krytyce wszystkich działań pracownika wyrażanej krzykiem w obecności innych osób, ubliżaniu, darciu lub przekreślaniu dokumentów, które ten pracownik sporządził, podważaniu jego kompetencji, grożeniu zwolnieniem z pracy.  Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 27 września 2012 r. (sygn.akt: III APa 27/12) wskazywał na odsuwanie pracownika od złożonych i odpowiedzialnych zadań, zarzucanie go pracą, niewydawanie żadnych poleceń, czy odbieranie zleceń. Judykatura bardzo mocno akcentuje występowanie gróźb jako przejaw zastraszania pracownika.

Uporczywość i długotrwałość mobbingu

W Kodeksie pracy na próżno szukać precyzyjnego wskazania terminów uporczywości i długotrwałości. A tymi znamionami musi być nacechowane zachowanie mobbera. Ustawodawca pozostawił tę kwestię do rozstrzygnięcia orzecznictwu. Przyjmuje się w judykaturze, że każdorazowo przesłanka długotrwałości musi być rozpatrywana w sposób zindywidualizowany, w oparciu o konkretny przypadek mobbingu.  Aby móc ocenić długotrwałość, istotne jest także pojawienie się pierwszych skutków nękania lub zastraszania pracownika. Moment wystąpienia poczucia obniżonej samooceny, przydatności do pracy, problemy ze zdrowiem jest bardzo istotny. Dlatego tak ważne jest sporządzanie skrupulatnych notatek, opatrzonych datami, której mogą posłużyć nam potem jako środek dowodowy. Sąd Najwyższy w wyroku z 10 grudnia 2012 r. ( sygn. akt: I PK 147/12) stwierdził, że okres trwania zachowań o znamionach mobbingu powinien trwać co najmniej pół roku. Każdorazowo jednak zależy to od intensywności działań mobbera, dlatego wskazanie dokładnych widełek czasowych nie jest możliwe.

Cele i skutki mobbingu

Nierzadko zdarza się, że działanie pracodawcy czy też współpracownika mylnie kwalifikujemy jako mobbing. Zapominamy, o ważnej przesłance, jaką stanowi cel tego zachowania, tj. poniżenie lub ośmieszenie nas jako pracownika. Ten cel mobbera musi zostać przez nas wykazany, udowodniony. Poprzestanie na stwierdzeniu , że doznaliśmy w miejscu pracy negatywnych emocji, jak np. smutek, zniechęcenie, rozżalenie czy przygnębienie, na nic się zda. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że wszystkie przesłanki mobbingu muszą być spełnione łącznie, a więc działania mobbera muszą być jednocześnie uporczywe i długotrwałe oraz polegać na nękaniu lub zastraszaniu pracownika. Warunkiem koniecznym mobbingu jest też to, aby pracownik był obiektem wskazanego wyżej oddziaływania, które według obiektywnej miary (a nie jego subiektywnego odczucia) może być ocenione za wywołujące przynajmniej jeden ze skutków określonych w 94(3) § 2 kodeksu pracy.

Jak udowodnić mobbing?

Ciężar dowodowy spoczywa w pełni na pracowniku, który stał się ofiarą mobbingu. Aby móc udowodnić wystąpienie wszystkich powyższych przesłanek trzeba dysponować twardymi dowodami. Jak je zdobyć, co może się przydać?

  1. Dokumenty i notatki pisane – o ile to możliwe, komunikuj się z mobberem na piśmie. Zwracaj się z wydawaniem poleceń w formie pisemnej/ e-mail, prosić o poświadczenie godzin nadliczbowych w takiej formule. Nawet, jeżeli pozostaną one bez odzewu ze strony mobbera – jako pracownik, będziesz miał dowód, że prześladowca otrzymał je od Ciebie. Ze wszystkich zdarzeń, do których dochodzi bez udziału świadków, sporządzaj notatki. Pozwoli to wykazać ciągłość i długotrwałość nękania. Pamiętaj o zachowaniu dowodów w formie SMS czy wiadomości na portalach społecznościowych.
  2. Mów głośno o swoim problemie, zadbaj o świadków – nie bój się, niech inni współpracownicy wiedzą o Twojej toksycznej relacji z mobberem. Nawet, jeżeli ciężko będzie ich potem przekonać o poświadczenie sytuacji przed sądem, to jest szansa, że szybko znajdą się inne osoby, których również dotyka problem. A jak wiadomo – w grupie siła! Być może byli pracownicy Twojej firmy również doznały podobnych aktów ze strony mobbera? Znajdź ich, skontaktuj się.
  3. Pisz formalne skargi –  składaj je do przełożonych mobbera, związków zawodowych lub innych organów lub instytucji. Pisemna odpowiedź na skargę będzie  mocnym dowodem.
  4. Zwolnienia chorobowe – gromadź urzędowo poświadczone kserokopie dokumentów L-4. Od prowadzącego lekarza psychiatry możesz uzyskać zaświadczenie o stanie zdrowia, o terminach i częstotliwości wizyt, o przyczynach zwolnień chorobowych.
  5. Chodź na spotkania stowarzyszeń antymobbingowych – ich członkowie  mogą potwierdzić, że uczestniczyłeś w spotkaniach organizowanych przez nie, przedstawiałeś swój problem,  który został oceniony przez ekspertów stowarzyszenia jako mobbing.

Gdzie zgłosić mobbing w pracy?

Obowiązkiem pracodawcy jest ochrona pracowników przed mobbingiem. W związku z tym tak ważne jest wprowadzenie w firmach procedury mobbingowej. To osoba zarządzająca firmą jest jednostką, do której w pierwszej kolejności należy udać się, aby zgłosić mobbing. Alternatywą może być zgłoszenie sprawy  do Państwowej Inspekcji Pracy (PIP). Pracownik może zrobić to anonimowo, jeżeli początkowo obawia się reakcji ze strony pracodawcy. PIP podejmuje czynności kontrolujące miejsce pracy. Jeżeli stwierdzi, że na terenie miejsca pracy doszło do naruszenia praw pracowników, nakłada odpowiednie kary na pracodawcę. Sprawozdanie z kontroli stanowi mocnym dowodów w sądzie, jeśli pracownik będzie chciał domagać się odszkodowania. Równolegle pracownik może rozwiązać umowę o pracę  bez wypowiedzenia z uzasadnieniem nieposzanowania dóbr osobistych i godności przez pracodawcę. Proces sądowy jest ostatecznością.

Znajdź pomoc prawną na TuPrawnik.pl

Szukasz prawnika, który pomoże Ci w procesie przeciwko mobberowi?  Masz pytania z zakresu prawa pracy? Opisz swój przypadek i otrzymaj oferty od najlepszych specjalistów – porównaj ceny, reputację prawników i zakres pomocy prawnej. Sam decydujesz, która z nich spełnia Twoje oczekiwania – WEJDŹ TUTAJ I OPISZ SWOJĄ SPRAWĘ.

*Zależy Ci na czasie i potrzebujesz szybkiej konsultacji prawnej? Znajdziemy dla Ciebie najlepszego prawnika. Wystarczy krótki opis sprawy, aby w zaledwie kilka godzin otrzymać telefon z rozwiązaniem swojego problemu. Sprawdź i przekonaj się sam: WEJDŹ TUTAJ.

O Marta Mierzyńska

Cześć! Mam na imię Marta i witam Cię na blogu TuPrawnik.pl. który współtworzę. Staram się w prosty i przystępny sposób przybliżać czytelnikom kwestie prawne. Wierzę, że ich lektura poszerzy nie tylko Twoją wiedzę, ale i przyczyni się do zwiększenia świadomości prawnej. Jestem miłośnikiem prawa i nowych technologii, ukończyłam prawo na Uniwersytecie im. A. Mickiewicza w Poznaniu. Moje zainteresowania skupiają się wokół prawa własności intelektualnej oraz prawa autorskiego. Jeśli masz pytania - napisz do mnie bądź zostaw komentarz pod interesującym Cię wpisem :)

Pokaż wszystkie artykuły Marta Mierzyńska →