Separacja to instytucja prawna, która została wprowadzona do polskiego prawa w 1999 roku. Jest to swoista alternatywa dla rozwodu, jeżeli małżonkowie uważają, że mogą powrócić do wspólnego pożycia. Warto także zastanowić się nad separacją, jeżeli sąd nie chce orzec rozwodu ze względu na występowanie przesłanek negatywnych, co do rozwodu. W artykule opiszemy przesłanki separacji, zarówno pozytywne jak i negatywne.

separacja

Separacja – przesłanki pozytywne

W przypadku orzeczenia rozwodu sąd ustala czy między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego. W przypadku separacji przesłanki jej orzeczenia są bardziej łagodne.

Warunkiem separacji jest bowiem wystąpienie zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego. Nie ma, więc przesłanki trwałości rozkładu, jak w przypadku rozwodu. Powoduje to, że sąd orzeknie separację w przypadku, gdy można się spodziewać, że małżonkowie powrócą do wspólnego życia.

Jeżeli występuje przesłanka rozkładu pożycia małżeńskiego to każdy z małżonków może żądać, aby sąd orzekł separację.

Rozkład pożycia małżeńskiego to przesłanka pozytywna. Czym jest? Zacznijmy od pożycia małżeńskiego. Przejawia się ono we wspólnocie duchowej, fizycznej, a także gospodarczej. Rozkład pożycia małżeńskiego staje się zupełny, gdy nie istnieją między małżonkami żadna z tych więzi. Może jednak wystąpić, gdy istnieją jeszcze elementy wspólnoty gospodarczej – np. wspólne zamieszkiwanie. Jeżeli istnieje jeszcze wieź fizyczna i duchowa to nie możemy mówić o zupełnym rozkładzie pożycia.

Pamiętajmy, że z chwilą zawarcia małżeństwa małżonkowie są zobowiązani do wspólnego pożycia, a także do wzajemnej pomocy i wierności. Są także zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny, którą założyli. Dlatego prawo przewiduje przesłankę zupełnego rozkładu pożycia jako przesłankę pozytywną do orzeczenia przez sąd separacji.

Separacja – przesłanki negatywne

Oprócz przesłanki pozytywnej, której spełnienie jest wymagane, konieczne jest także nie wystąpienie przesłanek negatywnych, by sąd mógł orzec separację.

Pierwszą z nich jest sytuacja, w której miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków. Zasadniczo chodzi o sytuację, w której w razie orzeczenia separacji dobro wspólnego małoletniego dziecka by na tym znacząco ucierpiało.

Drugą przesłanką negatywną jest sytuacja, w której orzeczenie separacja byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Orzeczenie separacji zatem nie jest dopuszczalne w sytuacji, gdy jedno z małżonków jest nieuleczalnie chore, zaś separacja stanowiłaby dla niego rażącą krzywdę. Nie zgodnie z zasadami współżycia społecznego jest także orzeczenie separacji, która ma na celu szykanowanie współmałżonka.

Separacja – zgoda drugiego małżonka

Zgoda drugiego małżonka, by sąd mógł orzec separację nie jest wymagana. O orzeczenie przez sąd separacji w odróżnieniu od rozwodu może wystąpić małżonek wyłącznie winny rozkładowi pożycia małżeńskiego.

Brak zgody może jednak utrudnić uzyskanie separacji, gdyż sąd może stwierdzić, że zachodzi przesłanka negatywna – sprzeczność orzeczenia separacji z zasadami współżycia społecznego. Sąd może także stwierdzić, że nie występuje przesłanka pozytywna do orzeczenia separacji, a mianowicie zupełny rozkład pożycia.

Podsumowując, zgoda małżonka nie jest wymagana przepisami prawa. Brak zgody może jednak utrudnić uzyskanie separacji.

Separacja – postępowanie

Pozew o separację należy wnieść tak samo jak w przypadku pozwu o rozwód, do sądu okręgowego, który jest właściwy ze względu na ostatnie wspólne miejsce zamieszkania małżonków, w przypadku gdy jedno z nich jeszcze stale przebywa w tym okręgu.

W przypadku, gdy każdy z małżonków mieszka w innym miejscu właściwy będzie sąd okręgowy miejsca zamieszkania strony pozwanej. Jeżeli nie da się ustalić tego miejsca zamieszkania strony pozwanej to właściwy będzie sąd miejsca zamieszkania powoda.

Do pozwu o separację konieczne jest dołączenie dowodu opłacenie opłaty sądowej w wysokości 600 zł. Sąd po zapoznaniu się z pozwem może zdecydować się na skierowanie sprawy o separację do postępowania mediacyjnego, jeżeli stwierdzi, że istnieją szanse na utrzymanie małżeństwa.

Jeżeli nie ma szans na utrzymanie małżeństwa bądź postępowanie mediacyjne nie przyniosło żadnego efektu to sąd rozpoczyna badanie okoliczności, które doprowadziły do rozkładu pożycia. Sprawdza istnienie przesłanki pozytywnej, a także negatywnych.

Kiedy można żądać separacji?

Jak już opisaliśmy, gdy występuje zupełny rozkład pożycia małżeńskiego, który nie musi być trwały, to w takim przypadku możemy żądać orzeczenia przez sąd separacji. Należy pamiętać, o tym by nie występowały przesłanki negatywne, które mogą nam utrudnić uzyskanie orzeczenia o separacji.

 

Opisz swoją sprawę