DAROWIZNA – czym jest?

Umowa darowizny została uregulowana przez przepisy kodeksu cywilnego (art. 888-902 KC).  Jest to umowa jednostronnie zobowiązująca, w myśl której darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Darowizna może być dokonywana na rzecz osób fizycznych oraz osób prawnych.

testament

 

PRZESŁANKA RAŻĄCEJ NIEWDZIĘCZNOŚCI

Czy raz daną darowiznę można odwołać? Ustawodawca zostawił pewną furtkę dla darczyńcy, który w przypadku rażącej niewdzięczności obdarowanego, może odwołać darowiznę, nawet już wykonaną. Na czym polega, i czym przejawia się owa „rażąca niewdzięczność”?

Sama ustawa nie przedstawia nam definicji „rażącej niewdzięczności”. Jest to tzw. „klauzula generalna” co oznacza, że wykładnia zostaje pozostawiona Sądowi w odniesieniu do konkretnej, zindywidualizowanej sprawy. Judykatura wypracowała zgodny pogląd, w myśl którego rażącą niewdzięczność należy odnosić do takiego zachowania obdarowanego, które jest skierowane przeciw darczyńcy świadomie i w nieprzyjaznym zamiarze. Ukierunkowane jest zazwyczaj na wyrządzenie krzywdy lub szkody majątkowej. Jako przykłady należy wskazać tutaj m.in.: popełnienie przestępstwa przeciwko życiu lub zdrowiu, czci albo mieniu, ciężkie naruszenie obowiązków rodzinnych, naruszenie godności osobistej ze świadomością i w nieprzyjaznym zamiarze.

Dokonując kwalifikacji przesłanki, Sąd każdorazowo uwzględnia całokształt okoliczności sprawy w tym m.in. rodzajów relacji panujących w danym środowisku, w oparciu o zachowanie obdarowanego, ale również z uwzględnieniem zachowania darczyńcy po wykonaniu darowizny.

RAŻĄCA NIEWDZIĘCZNOŚĆ A NIEUMYŚLNE ZACHOWANIE OBDAROWANEGO

Działania nieumyślne, niezamierzone przez obdarowanego nie wyczerpują znamion rażącej niewdzięczności. Jak czytamy w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2010 r.  (sygn. II CSK 68/10) drobne czyny nawet umyślne, ale niewykraczające, w określonych środowiskach poza zwykłe konflikty życiowe, rodzinne, jak też wywołane zachowaniem się, czy działaniem darczyńcy nie wyczerpują znamion „rażącej niewdzięczności”. Nie jest również obojętna przyczyna niewdzięczności, bo umożliwia dokonanie osądu, czy i na ile zachowanie obdarowanego może być uznane za nieusprawiedliwione. Ten sam Sąd w wyroku z dnia 5 lipca 2001 r. (sygn. akt II CKN 818/00) orzekł, iż „nie mogą być uznane za rażącą niewdzięczność przykrości i krzywdy czynione impulsywnie, lecz mieszczące się w granicach zwykłych konfliktów życia codziennego”.

PRZEBACZENIE A ODWOŁANIE DAROWIZNY

Co w przypadku, kiedy darczyńca przebaczył obdarowanemu jego wcześniejszą niewdzięczność? Wówczas odwołanie darowizny jest niedopuszczalne. Może wystąpić sytuacja, w której darczyńca nie miał zdolności do czynności prawnych w chwili przebaczenia. Wówczas takie przebaczenie kwalifikujemy jako skuteczne, pod warunkiem, że darczyńca miał dostateczne rozeznanie i można to udowodnić.

ŚMIERĆ DARCZYŃCY A ODWOŁANIE DAROWIZNY

Śmierć darczyńcy nie oznacza, że odwołanie darowizny przestaje być możliwe. W jego rolę mogą wstąpić spadkobiercy, którzy równie skutecznie mogą odwołać darowiznę z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego. Musi jednak zaistnieć przesłanka uprawnienia przez darczyńcę w chwili śmierci do odwołania danej darowizny. Judykatura zna przypadki, w której obdarowany umyślnie pozbawił darczyńcę życia lub umyślnie wywołał rozstrój zdrowia, czego skutkiem była śmierć darczyńcy – w takim przypadku również darowizna może zostać odwołana.

7 rzeczy, przez które nie lubimy prawników

TERMIN

Osoba uprawniona do odwołania darowizny (czyli albo sam darczyńca, albo jego spadkobiercy) może to uczynić tylko w okresie roku, licząc od dnia, w którym dowiedziała się o rażącej niewdzięczności obdarowanego.

Przyczyny odwołania darowizny zostały ściśle uregulowane ustawowo. Warto mieć to na uwadze, i w razie wątpliwości co do dokonania darowizny, bądź też pochylenia się nad danym, indywidualnym przypadkiem – skonsultować swoją sprawę z ekspertem. Możesz szybko i bezpiecznie przesłać swoje zapytanie do prawnika, który odpowie na nie indywidualną ofertą. Sprawdź, jak wygląda nowa jakość usług prawnych i zaufaj najlepszym prawnikom!

Opisz swoją sprawę